Sustainable Urban Drainage Systems (SUDS)

Κάλεσμα εναντίον του εγκιβωτισμού 15χλμ του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας

αναδημοσίευση από ΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΡΕΜΑΤΟΣ ΡΑΦΗΝΑΣ

Κρίσιμη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής την Τρίτη 3 Απριλίου για την τύχη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας (Δελτίο Τύπου 2/4/18)

Μέσα στη Μεγάλη Εβδομάδα, την Μ. Τρίτη 3 Απριλίου, το Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής γνωμοδοτεί επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) του εγκιβωτισμού 15 χλμ. του Μεγάλου Ρέματος, του μεγαλύτερου φυσικού και λειτουργικού ρέματος της Αττικής.

Η συνεδρίαση είναι κρίσιμη, γιατί θα δείξει αν η Περιφέρεια Αττικής αποκωδικοποίησε ορθά τα μηνύματα των πρόσφατων καταστροφών στη Μάνδρα και τη Νέα Πέραμο. Θα δείξει αν θα αλλάξει σελίδα, αφήνοντας πίσω της τις ξεπερασμένες και αποδεδειγμένα καταστροφικές “γκρίζες” επεμβάσεις εγκιβωτισμού των ρεμάτων, αν θα υιοθετήσει την επιστημονική προσέγγιση του 21ου αιώνα, που αποτελεί πλέον κοινή πρακτική στις προηγμένες χώρες: φυσική διαχείριση με “γαλάζιες-πράσινες” υποδομές για την απορρόφηση του νερού από τη γη και για την αποτελεσματική διαχείριση των πλημμυρών.

Έχει ιδιαίτερη σημασία ότι το συμβούλιο συγκαλείται μετά τις ιστορικές ομόφωνες αποφάσεις των Δημοτικών Συμβουλίων Νέας Φιλαδέλφειας-Νέας Χαλκηδόνας και Αθήνας, που με επιστημονικά τεκμηριωμένες τοποθετήσεις απέρριψαν τη συνέχιση του εγκιβωτισμού, επέλεξαν τη διατήρηση της φυσικής κοίτης για το ρέμα του Ποδονίφτη, αλλά και επαναφορά σε φυσική κατάσταση του ήδη εγκιβωτισμένου και απονεκρωμένου τμήματός του. Με τέτοιες πρωτοποριακές αποφάσεις, η τοπική διοίκηση, συμπεριλαμβανομένων και των αιρετών που εκλέχτηκαν με τον ΣΥΡΙΖΑ, αρχίζει να αποκολλάται από το άρμα της κατάφασης στις όποιες κυβερνητικές επιλογές.

Το Περιφερειακό Συμβούλιο καλείται να απορρίψει την καταστροφική εργολαβία εγκιβωτισμού του Μεγάλου Ρέματος για ένα ακόμη λόγο: το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών λειτουργώντας με αδιαφανείς διαδικασίες αρνείται να παράσχει σε Περιβαλλοντικούς Φορείς τις μελέτες πάνω στις οποίες βασίζεται το προτεινόμενο έργο, προκειμένου να ελεγχθούν από ανεξάρτητους επιστήμονες μελετητές. Ίσως γιατί ο αντίστοιχος έλεγχος που διενεργήθηκε για το ρέμα του Ποδονίφτη απέδειξε ότι τα στοιχεία στα οποία στηριζόταν το εκεί προτεινόμενο έργο ήταν λανθασμένα και υπερδιαστασιολημένα.

Οι πλημμύρες και τα ανθρώπινα θύματα στη Μάνδρα και στη Νέα Πέραμο δεν αφήνουν περιθώριο για αμφιθυμίες. Το αποδεικνύει ο αναπληρωτής καθηγητής Γεωμορφολογίας του Αριστοτέλειου Παν/μιου Θεσ/κης, Κωνσταντίνος Βουβαλίδης, για την περίπτωση της Νέας Περάμου, όπου θρηνήσαμε θύματα από την πρόσφατη πλημμύρα, ενώ τα τεχνικά έργα είχαν υλοποιηθεί. Στο σχετικό case study διαπιστώνει ότι το τμήμα του ρέματος που είχε παραμείνει στη φυσική μορφή του λειτούργησε σωστά, παροχετεύοντας το νερό που δέχτηκε, σε αντίθεση με τα εγκιβωτισμένα τμήματα που δεν ανταποκρίθηκαν και επέτειναν το πλημμυρικό φαινόμενο, αφού ο όγκος του νερού ήταν αδύνατο να παροχετευθεί μέσα από τα τεχνικά έργα και το νερό ακολούθησε ανεξέλεγκτες διαδρομές επιφέροντας τα γνωστά αποτελέσματα.

Η αρχή στη διαχείριση των ρεμάτων είναι μία και είναι εγκληματικό, μετά την πολυάριθμη ανθρωποθυσία στη Μάνδρα και στη Νέα Πέραμο, να εξακολουθεί να παραβλέπεται: “δώστε χώρο στο νερό”, ώστε να απορροφάται από τη γη και τη βλάστηση. Αυτό σημαίνει:

1. Οριοθέτηση: οι επιστήμονες να σχεδιάσουν τις γραμμές πλημμύρας (τα όρια της γήινης επιφάνειας που θα καλυφθεί από το νερό σε περίπτωση συνεχούς έντονης βροχόπτωσης 24ώρου).
2. Το κράτος να εφαρμόσει υποχρεωτικά και απαρέγκλητα την οριοθέτηση και όχι να την πετάει στα σκουπίδια προχωρώντας σε τεχνική διευθέτηση βάσει της υπάρχουσας κατάστασης των αυθαίρετων κατασκευών στο ρέμα.
3. Να προβεί σε άμεση μετεγκατάσταση όσων κατοικούν μέσα στη ζώνη πλημμύρας, σε αντίθετη περίπτωση εκθέτει ανθρώπινες ζωές σε κίνδυνο. Να καθαιρέσει τα αυθαίρετα κτίσματα στη ζώνη. Σχετικά κονδύλια υπάρχουν από την ΕΕ.
4. Στοχευμένες παρεμβάσεις, όπου απαιτείται, για στήριξη πρανών με φυσικές μεθόδους ή διάνοιξη γεφυρών.
5. Αναδάσωση στα ορεινά και έργα ορεινής υδρονομίας με φυσικά υλικά, ώστε να κατέρχεται μικρότερος όγκος νερού.

Τίποτε από αυτά δεν προτείνει η ΜΠΕ για το Μεγάλο Ρέμα της Ραφήνας. Το κόστος δε όλων αυτών δεν θα ξεπερνούσε τα 15 εκατ. €. Ενδεχομένως αυτό χαλάει το πάρτυ των 104 εκατ. € (της πρώτης μόνο φάσης του έργου) που θα μοιραστεί σε εργολαβίες για την καταστροφή 15 χλμ. φυσικού ρέματος, που διασχίζει τον κάμπο των Μεσογείων σε αδόμητες περιοχές εκτός σχεδίου. Η αλόγιστη υπερχρέωση του λαού αυτής της χώρας συνεχίζεται! Όπως και οι καταστροφές. Ο λόγος τώρα σε κάθε αιρετό της Περιφέρειας Αττικής.

Καλούμε όλους τους πολίτες που ενδιαφέρονται για την προστασία των πολύτιμων λιγοστών φυσικών ρεμάτων που έχουν απομείνει στη Αττική να παρευρεθούν την Τρίτη 3 Απριλίου, ώρα 3μ.μ., στο Περιφερειακό Συμβούλιο (σταθμός Εθνική Άμυνα, Αμφιθέατρο του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, Αναστάσεως 2 και Τσιγάντε, Παπάγου-Χολαργός) για να δηλώσουμε την αντίθεσή μας στον εγκιβωτισμό του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας.

Πρωταρχική υποδομή για την προστασία και ανέλιξη της ανθρώπινης ζωής είναι το φυσικό περιβάλλον!

Daylighting Rivers and Streams

αναδημοσίευση από Naturally Resilient Communities

Daylighting rivers or streams is the process of removing obstructions (such as concrete or pavement) which are covering a river, creek, or drainage way and restoring them to their previous condition. As urban areas are developed with roadways, parking lots, and buildings, waterways are sometimes redirected, covered in impervious material, and/or buried in pipes, culverts, or a drainage system to create a more buildable surface area or in an attempt to protect properties from flooding. Unfortunately, burying or covering rivers and streams has the unintended consequences of increasing nutrient pollution, degrading habitats, and increasing downstream flooding. Daylighting removes these artificial impediments and reestablishes rivers and streams within their original channels where possible or, where development is in the way, creates a new channel for the waterway. The resulting restored river or stream provides stormwater benefits as well as numerous aesthetic, economic, and environmental co-benefits.

Hazard Mitigation

The process of daylighting a river or stream will increase the area available for water to pass through the channel, increasing storage capacity which reduces peak flows and increases flow duration. This helps to reduce downstream flooding. Localized flooding may also be reduced by eliminating choke points where streams were forced into underground channels.

Credit: travel oriented /Flickr

Siting Considerations

A primary consideration in any potential daylighting project is whether or not there is sufficient space to build out the necessary channel. Successful projects require ample width to allow for a natural flow path and gentle, stable slopes, which will almost always require a significantly wider area than the area occupied by a buried stream.

Extremely dense urban areas may be highly constrained by existing buildings, roadways, and buried utility lines for an effective channel to be constructed. Although built infrastructure can always be moved, the costs to do so may be prohibitive, especially in urban areas with very high land values. For this reason, daylighting in dense urban areas is often undertaken as part of a larger economic revitalization effort that can capitalize on the new environmental amenities created by the daylighted stream.

For any daylighting project, it is essential to understand the underlying soil types and channel material (slit, clay, sand, gravel, etc.) to ensure that the project is properly designed and will function as intended. Existing conditions will also greatly impact project costs.

Costs

The daylighting process is typically technically complex and labor-intensive, requiring the removal of culverts or other impediments, as well as excavation, and extensive plantings. Technical expertise is required in terms of engineering, earthmoving, and landscape design. Although labor costs may be reduced by using in-kind donations and volunteer labor for much of the work, the necessary heavy equipment and technical expertise required means that these projects often cost upwards of $100,000. (A 2000 study published by the Rocky Mountain Institute estimated a general rule of thumb of $1,000 per linear foot of daylighted stream.) However, daylighting projects may be eligible for Clear Water Act 319 funding, brownfield programs, FEMA Hazard Mitigation Assistance, and state clean water/drinking water revolving funds.

Credit: Ruth Mott Foundation

Co-Benefits of the Strategy

When rivers and streams are unearthed, they transform from liabilities into assets. An attractive stream creates a neighborhood amenity that provides opportunities for recreation and physical activity, increases property values, and can trigger revitalization within the surrounding area.

Open streams, especially small streams, are highly effective in removing pollution. They encourage the transformation of excessive nutrients such as nitrogen and phosphorus, which improves habitats for fish and other wildlife (which leads to more additional recreational opportunities). Humans also benefit directly from higher drinking water quality.

While open rivers and streams provide direct floodwater storage, they also contribute to more effective stormwater management by diverting stormwater from the sewage system. Long-term costs are also less than those needed to repair and maintain culverts and other storm structures, resulting in fiscal benefits for local government.

Maintenance Considerations

Daylighting projects require significant monitoring and maintenance in the first few years to ensure that the channel and bank are stable and the plantings are established. Multiple plantings may be necessary, therefore it is important to budget for additional plants, maintenance personnel, and supplies for at least two years after installation. Once the plantings are established, however, an open stream will require far less ongoing maintenance than a culvert or other gray infrastructure.

Credit: Ruth Mott Foundation

Similar or Complementary Solutions

Daylighting rivers may be a part of a larger flood management strategy focused on restoring a more natural flow to a riverine system that includes open space acquisition, floodplain restoration, and even creating floodwater detention areas.  Additionally, moving people out of harms way may either be a necessary step in the daylighting process or an additional step in the broader flood management strategy associated with a daylighted river.

Additional Considerations

Daylight rivers may involve coordination with multiple public agencies depending on who will own the new waterway and whether private property is affected or not as a result of daylighting.  Environmental regulations, planning procedures and zoning requirements will need to be considered where applicable.

Additional Resources

Daylighting Streams: Breathing Life into Urban Streams and Communities report by American Rivers.

The Rocky Mountain Institute compiled a report on Daylighting Rivers and Streams, including a number of cases studies drawn from across the country.

Κοινή διακήρυξη περιβαλλοντικών φορέων, κινήσεων και κινημάτων για την προστασία των ρεμάτων

Η τραγωδία της Μάνδρας και της Νέας Περάμου, στοίχισε τη ζωή σε 24 ανθρώπους και προκάλεσε ανυπολόγιστες υλικές καταστροφές στους κατοίκους της Δυτικής Αττικής. Στο όνομα της «αντιπλημμυρικής προστασίας» η Πολιτεία (Υπουργεία & Περιφέρειες) προχωράει με ταχύρυθμες διαδικασίες, έργα, που σε τίποτα δε διαφέρουν από την μέχρι τώρα καταστροφική πολιτική διαχείρισης των ρεμάτων (εγκιβωτισμοί, κάλυψη ρεμάτων, εκτροπές ποταμών και άλλες τέτοιες φαραωνικές παρεμβάσεις). Αυτή η λογική διαχείρισης σε συνδυασμό με την αλόγιστη οικιστική επέκταση οδήγησε σε εξαφάνιση της συντριπτικής πλειοψηφίας των «φυσικών» ρεμάτων, με αποτέλεσμα την ένταση των πλημμυρικών φαινομένων. 

Παρακολουθώντας αυτή την αδιέξοδη και επικίνδυνη πολιτική να συνεχίζεται, οι παρακάτω υπογράφοντες φορείς, αποφασίσαμε να ενώσουμε τις δυνάμεις μας, με στόχο την αποτροπή νέων καταστροφικών παρεμβάσεων στα εναπομείναντα ρέματα και την ευρεία ενημέρωση των πολιτών για τις σύγχρονες, αποτελεσματικές και φιλικές προς το περιβάλλον μεθόδους διαχείρισης των ρεμάτων. 

Τα αίτια των πλημμυρών και η αντιμετώπιση της Πολιτείας 

Οι πλημμύρες είναι ένα φυσικό φαινόμενο. Οι καταστροφικές συνέπειες των πλημμυρών όμως, είναι κυρίως αποτέλεσμα διαχρονικών κυβερνητικών επιλογών στην Ελλάδα, που συνεχίζονται και από την σημερινή κυβέρνηση, και λιγότερο της κλιματικής αλλαγής. Επιλογών που καταστρέφουν το φυσικό περιβάλλον προς όφελος οικονομικών συμφερόντων. Είναι αποτέλεσμα της αποψίλωσης των δασών από τις πυρκαγιές, των «νόμιμων» ή παράνομων παρεμβάσεων στα ρέματα (κάλυψη ρεμάτων, εκτροπές, τσιμεντοποίηση, μπαζώματα κ.λπ.) και της συνεχούς οικιστικής επέκτασης και της κατασκευής μεγάλων έργων (π.χ. Αττική Οδός, Ολυμπιακές εγκαταστάσεις κ.α.) με υλικά αδιαπέρατα από το νερό. Υπουργεία και Περιφέρειες μοιάζει να μη διδάσκονται από τις επανειλημμένες αποτυχίες των μέχρι τώρα παρεμβάσεων στα ρέματα και στο όνομα της «αντιπλημμυρικής προστασίας» δρομολογούν έργα: 

α/ Αντιπεριβαλλοντικά: Αποψιλώνουν ολοκληρωτικά τη βλάστηση σε παραρρεμάτιες περιοχές, που αποτελούν σημαντικότατα οικοσυστήματα και πνεύμονες πρασίνου και φυσικού κλιματισμού των πόλεων και της υπαίθρου. Στις πιο ακραίες περιπτώσεις εξαφανίζουν τα ρέματα σκεπάζοντάς τα και μετατρέποντάς τα σε αγωγούς ομβρίων υδάτων. Τα έργα αυτά έχουν καταστροφικές συνέπειες όχι μόνο στην πολύτιμη χλωρίδα και πανίδα των ρεμάτων, αλλά και στον υδροφόρο ορίζοντα, στη θάλασσα, στο μικροκλίμα και στα επίπεδα θορύβου των παρόχθιων περιοχών. 

β/ Αναποτελεσματικά ως προς την αντιπλημμυρική προστασία: Η αποψίλωση της φυσικής βλάστησης και η επένδυση της κοίτης με τσιμέντα ή συρματοκιβώτια μειώνουν τη δυνατότητα απορρόφησης του νερού από το έδαφος και αυξάνουν την ταχύτητα του νερού και του όγκου των φερτών υλικών που φτάνουν στα πεδινά. Επιπλέον, δεν απαλλοτριώνονται οι κατασκευές εντός των πλημμυρικών οριογραμμών, συνεπώς διατηρούνται οι στενώσεις στις κοίτες των ρεμάτων. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι η αύξηση του πλημμυρικού κινδύνου. 

γ/ Δαπανηρά: Το κόστος αυτών των τεχνικών έργων, μαζί με το ετήσιο κόστος συντήρησής τους, ανέρχεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Με ασύγκριτα μικρότερο κόστος θα μπορούσαν να προστατευθούν τόσο οι ευάλωτοι σε πλημμύρες πληθυσμοί, όσο και το φυσικό περιβάλλον. 

Αυτή την περίοδο, τέτοια έργα δρομολογούνται σε πολλά ρέματα, ανάμεσά τους σημαντικότατα ρέματα της Αττικής όπως το ρέμα Ποδονίφτη, το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας, το ρέμα Πικροδάφνης, το ρέμα Σαπφούς, κ.α. Εκτός του ότι σε κάποιες περιπτώσεις δεν δικαιολογούνται από πλευράς πλημμυρικού κινδύνου βάσει των Χαρτών Πλημμυρικής Επικινδυνότητας που δημοσίευσε η Ειδική Γραμματεία Υδάτων (ΕΓΥ), παραβιάζουν μια σειρά νομοθεσίες, όπως την Κοινοτική Οδηγία 2000/60/ΕΚ [ΦΕΚ 280/Α/9-12-2003] για περιβαλλοντικά φιλική διαχείριση των υδάτων, την Οδηγία 2007/60 [ΚΥΑ 31822/1542/Ε103, ΦΕΚ 1108/Β/21-07-2010] για την εκτίμηση και διαχείριση του πλημμυρικού κινδύνου κ.λπ. Μικρότερα, αλλά επίσης σημαντικά ρέματα βρίσκονται μόνιμα υπό απειλή τσιμεντοποίησης, μπαζώματος και ρύπανσης, όπως για παράδειγμα το ρέμα Μαύρου Βουνού Γραμματικού - Σέσι που απειλείται από τη λειτουργία των ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ. 

Η σύγχρονη διεθνής προσέγγιση στο ζήτημα των ρεμάτων 

Σε πολλές χώρες του κόσμου (π.χ. στις πόλεις Λος Άντζελες, Σεούλ, Άαρχους και σε πολλές ακόμη) ήδη εφαρμόζονται λύσεις που αντίκεινται στη λογική της τσιμεντοποίησης – εγκιβωτισμού και προωθούν την αποκάλυψη των κλειστών ρεμάτων (daylighting) και την οικομηχανική επέμβαση (bioengineering), δηλαδή ενισχύουν την επαναφορά των ρεμάτων/ποταμών στη φυσική τους μορφή. Χρειάζονται λύσεις μη εργολαβικής αντίληψης, που προσεγγίζουν την αντιπλημμυρική προστασία σε ολόκληρη την υδρολογική λεκάνη των ρεμάτων όπως: 

1/ έργα ορεινής υδρονομίας (π.χ. φράγματα μικρής κλίμακας με φυσικά υλικά), 
2/ αναδασώσεις, 
3/ οριοθέτηση των ρεμάτων βάσει του πραγματικού πλημμυρικού τους κύματος και όχι βάσει των υπαρχόντων κατασκευών, με αντίστοιχη αύξηση των χώρων πρασίνου και δημιουργία παραρρεμάτιων πάρκων ασφαλούς εκτόνωσης των υδάτων, 
4/ απαλλοτριώσεις εντός των οριογραμμών και απομάκρυνση των οχλουσών χρήσεων, 
5/ διάνοιξη φυσικών χωμάτινων διατομών και σταθεροποίηση των πρανών με φυτεύσεις, 
6/ διάνοιξη των «δέλτα» των εκβολών, 
7/ χρήση υδατοπερατών υλικών σε δρόμους, πεζοδρόμους, πλατείες και δημιουργία λιμνο-δεξαμενών συγκράτησης του νερού κ.λπ. 

Τα σχέδια καταστροφής των ρεμάτων δεν πρέπει να περάσουν γιατί: 

- Προστατεύοντας τα ρέματα, προστατεύουμε τις ζωές μας 
- Προστατεύοντας το περιβάλλον, απομακρύνουμε τον κίνδυνο για νέες πλημμύρες 
- Τα ρέματα και οι παραρρεμάτιες εκτάσεις είναι δημόσια περιουσία και κοινά αγαθά 

Καλούμε όλους τους φορείς, κινήσεις και ευαισθητοποιημένους πολίτες που έχουν τους ίδιους στόχους, προβληματισμούς και ανησυχίες να δηλώσουν συμμετοχή και να ενώσουν τις δυνάμεις τους μαζί μας. 

Συνυπογράφουν: 
• Δασαμάρι S.O.S. - ανεξάρτητη πρωτοβουλία πολιτών // dasamari.sos@gmail.com 
• Δίκτυο Πολιτών για την διάσωση του ρέματος Πικροδάφνης // remapikrodafnis.SOS@gmail.com 
• Δίκτυο Ριζοσπαστικής Οικολογίας // dro.adem@gmail.com 
• Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία // info@ornithologiki.gr 
• Ελληνικό Δίκτυο ΦΙΛΟΙ της ΦΥΣΗΣ / Naturefriends Greece // naturefriendsgreece@gmail.com 
• Εξωραϊστικός Σύλλογος Νηρέας Ραφήνας // nireasrafinas @ gmail .com
• Επιτροπή Αγώνα Δήμου Μαραθώνα // damaskosdimitrios@gmail.com 
• Κέντρο Βιωσιμότητας και Περιβαλλοντικής Προστασίας Β.Α. Αττικής // kazazaki@gmail.com 
• Κίνηση για την Προστασία και Ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας // megalorema@gmail.com 
• Κι.Π.Η. - Κίνηση Πολιτών Ηλιούπολης // kin.pol.il@gmail.com 
• Οικολογικό Δίκτυο // Oikologiko.Diktyo@gmail.com 
• Περιβαλλοντικό Δίκτυο Αθήνας // audios@otenet.gr 
• Περιβαλλοντικός Πολιτιστικός Ομιλος Αττικής (ΠΕΡΙ.ΠΟΛ.Ο.) // info@peripolo.gr 
• Ποδονίφτης - ρε(ύ)μα κριτικής των καιρών και δράσης // podo niftis.press@gmail.com 
• Ποδονίφτης SOS // ppanteloglou@gmail.com 
• Πολιτιστικός Περιβαλλοντικός Σύλλογος Βαρνάβα // politistikosvarnava@gmail.com 
• Ροή - Πολίτες Υπέρ των Ρεμάτων // info@remata.gr 
• Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών - Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων (Τμ. Αττικής) // tmattikissp@tee.gr 
• Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος και Ρεματιάς Πεντέλης - Χαλανδρίου // sosrematia@gmail.com 
• Φιλοπρόοδος Εξωραϊστικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Παραλίας Γραμματικού Αττικής – Σέσι «Ο Πάν» // syllogossesi@gmail.com 
• ΑΝΙΜΑ - Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Αγριας Ζωής // wildlifecare@gmail.com 
• Ciné Σχολειό (Πικέρμι) // simos.nikos@gmail.com 
• Green it Up Again // greenitover@gmail.com 

(Η λίστα υπογραφών παραμένει ανοιχτή.)

Σώζουμε το ρέμα, σώζουμε ζωές - Εκδήλωση

Στη Ραφήνα για τη σωτηρία των ρεμάτων

Αναδημοσίευση από ΔΑΣΑΜΑΡΙ S.O.S.

ΣΤΟΝ ΑΠΟΗΧΟ της πρόσφατης τραγωδίας στη Μάνδρα η «Κίνηση για την προστασία και ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας» προσκαλεί σε εκδήλωση/ανοιχτή συζήτηση με θέμα «Σώζουμε το ρέμα, σώζουμε ζωές» την Πέμπτη (25/1) και ώρα 6 μ.μ. στο ξενοδοχείο «Αύρα». Τα αίτια των πλημμυρών, η περιβαλλοντική αξία των ρεμάτων και το πώς οι σύγχρονες πρακτικές διαχείρισης των ρεμάτων μπορούν να σώσουν ανθρώπινες ζωές είναι κάποια από τα θέματα που θα αναδειχτούν από τους προσκεκλημένους ομιλητές.

Στο πάνελ συμμετέχουν οι Κώστας Κασσιός, ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ Τομέα Γεωγραφίας και Περιφερειακού Σχεδιασμού, Αντώνης Λαζαρής, βιολόγος, καθηγητής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε Ραφήνα και Πικέρμι, Δημήτρης Θεοδοσόπουλος, αγρονόμος τοπογράφος μηχανικός ΕΜΠ — μελετητής ιστορικού δικτύου ρεμάτων Αττικής — εκπρόσωπος Συλλόγου «ΡΟΗ — Πολίτες Υπέρ των Ρεμάτων», Ροδούλα Κωνσταντινίδου, περιβαλλοντολόγος-εκπρόσωπος «Κίνησης για τη Διάσωση του ρέματος Πικροδάφνης», και Εμμανουέλα Τερζοπούλου, χημικός-εκπρόσωπος της «Κίνησης για την Προστασία και Ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας».

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών (23/1/2018)

Υπόμνημα της ΚΠΑΜΡ προς ΔΙΠΑ/ΥΠΕΝ για ΜΠΕ διευθέτησης Μεγάλου Ρέματος

14 Περιβαλλοντικοί-Τοπικοί Φορείς/Κινήσεις υπέβαλαν υπόμνημα στη Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης ζητώντας να απορριφθεί η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για την Οριοθέτηση-Διευθέτηση του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας

Παρακάτω το πλήρες κείμενο:
Η ΜΠΕ δια του προτεινόμενου εγκιβωτισμού δεν επιλύει κανένα από τα προβλήματα που προκαλούν και θα συνεχίσουν να προκαλούν πλημμυρικά φαινόμενα.
Οι βασικές αιτίες επιβάρυνσης του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας και έκθεσης της Ραφήνας σε πλημμυρικό κίνδυνο είναι :

α/ η δραματική μείωση των δασικών εκτάσεων της Πεντέλης από τις πυρκαγιές
β/ η αυθαίρετη και «νόμιμη» στένωση της κοίτης από ιδιώτες και δημόσιο,
γ/ τεχνικά έργα που μετάφεραν τα προβλήματα από τον Κηφισό στη Ραφήνα μέσω της εκτροπής του Ποδονίφτη προς το Μεγάλο Ρέμα.

Η τραγωδία της Μάνδρας απέδειξε ότι οι βίαιες παρεμβάσεις στη φύση και στα ρέματα δημιουργούν και δε λύνουν πλημμυρικά προβλήματα. Η τσιμεντοποίηση/σαρζανετοποίηση που επιχειρείται σήμερα μέσω της «ΜΠΕ Οριοθέτησης και Διευθέτησης του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας» με πρόταση εγκιβωτισμού του Μεγάλου Ρέματος, καταστρέφουν ολοκληρωτικά το οικοσύστημα του ρέματος και τη βασική προστασία που θα μπορούσε να προσφέρει:

Α. Αυξάνει τον πλημμυρικό κίνδυνο γιατί: 
1/ αυξάνει την παροχή και οδηγεί στην ταχύτερη μεταφορά νερού και φερτών στα κατάντη 

2/ η Α φάση του έργου, όπως παραδέχεται η ΜΠΕ, «δεν ολοκληρώνει την αντιπλημμυρική προστασία» ενώ η Β φάση (το φράγμα στην πεδιάδα των Σπάτων) δεν είναι δεσμευτική αφού «θα εξεταστεί από μηδενική βάση» και «ανάλογα με την οικονομική συγκυρία» και σίγουρα δε θα υλοποιηθεί μέσα στην πρώτη 10ετία 

3/ δεν επαναφέρει την εκβολή στο φυσικό της δέλτα με αποτέλεσμα τμήμα του Πάρκου Καραμανλή (νότια της εκβολής) και τμήμα του parking του Οργανισμού Λιμένος Ραφήνας (βόρεια της εκβολής) να λειτουργούν ως τάπα στην απρόσκοπτη ροή του νερού προς τη θάλασσα 

4/ δεδομένου ότι η ΜΠΕ προτείνει οριοθέτηση όχι βάσει μελέτης πλημμυρικού κύματος αλλά βάσει «υφιστάμενων κτισμάτων και κατασκευών» (τα οποία εκτός εξαιρέσεων δεν απαλλοτριώνονται) σε περίπτωση αστοχίας του έργου η Μάνδρα θα ωχριά μπροστά σε αυτό που θα συμβεί στην πόλη μας.

Β. Διαπράττει ένα οικολογικό έγκλημα, όχι μόνο εις βάρος του φυσικού περιβάλλοντος αλλά και της ποιότητας ζωής των πολιτών, με μη αναστρέψιμες στις περισσότερες περιπτώσεις επιπτώσεις στην χλωρίδα και πανίδα του ρέματος και κατά συνέπεια στο κλίμα, την ατμόσφαιρα, τον υπόγειο υδροφορέα και τη θάλασσα. Και όλα αυτά σε ένα ρέμα επίσημα χαρακτηρισμένο ως «Ιδιαίτερου Περιβαλλοντικού Ενδιαφέροντος» (ΥΑ 9173/1642/1993), χαρακτηρισμός που αναφέρεται σε ολόκληρη την υδρολογική λεκάνη και όχι σε τμήματα του ρέματος όπως αναφέρει η ΜΠΕ και με εκβολή χαρακτηρισμένη ως «Υγρότοπο Α προτεραιότητας» (βάση του Νέου Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας/Αττικής 2021). Ακόμη κι αν δημιουργηθούν οι τεχνητοί κήποι και χώροι αναψυχής που προβλέπονται, θα καταλαμβάνουν μήκος μόνο 1800m σε σύνολο περίπου 30km που θα αποψιλωθούν και δε θα μπορέσουν σε καμία περίπτωση να υποκαταστήσουν το χαμένο για πάντα οικοσύστημα.
Αντίθετα, αν συνεργαστούμε με τη φύση και δεν την καταστρέψουμε μπορούμε με ένα πλέγμα παρεμβάσεων να ενισχύσουμε αποτελεσματικά την αντιπλημμυρική προστασία. Αν εγκαταλείψουμε τις απαρχαιωμένες μεθόδους διαχείρισης των ρεμάτων και υιοθετήσουμε σύγχρονες μεθόδους μη εργολαβικής λογικής που προσεγγίζουν την αντιπλημμυρική προστασία με ολιστικό τρόπο σε ολόκληρη τη λεκάνη απορροής , μπορούμε να σώσουμε τη φύση και τους ανθρώπους ταυτόχρονα.

Παραθέτουμε ενδεικτικές προτάσεις που στηρίζονται στην διεπιστημονική τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί επί του θέματος:

1/ Εργα ορεινής υδρονομίας ώστε να συγκρατηθούν τα όμβρια ύδατα ήδη από τα ανάντη του ρέματος. Κατασκευή χωμάτινων αναβαθμών και τόπων συγκράτησης του νερού με τα υπάρχοντα φυσικά υλικά ώστε να αναπτυχθούν λεκάνες εκτόνωσης της κινητικής ενέργειας του νερού και συγκράτησης ικανών ποσοτήτων του, που θα τροφοδοτούν με τη σειρά τους τον υδροφορέα μέσω της χωμάτινης, φυσικής και υδατοπερατής κοίτης.

2/ Διάνοιξη και διαμόρφωση φυσικής χωμάτινης διατομής σε όλο το μήκος του ρέματος με στόχο την αποκάλυψη και ανάδειξη του φυσικού ρέματος (daylighting). Ανάκτηση του δέλτα της εκβολής με άμεση απομάκρυνση του τμήματος του πάρκινγκ του ΟΛΡ που μπαίνει κυριολεκτικά σφήνα μέσα στην εκβολή. 

3/ Σταθεροποίηση των πρανών με φυτεύσεις και υδροσπορά από αγρωστώδη, ποώδη και θαμνώδη είδη σε συνδυασμό με γεωπλέγματα και εγκατάσταση χλοοτάπητα πρανών με υδροσπορά. Οι εργασίες αυτές πραγματοποιούνται με βάση βιο-μηχανολογικές επεμβάσεις (bioengineering).

4/ Προτεραιότητα χωμάτινου φράγματος ανάσχεσης με επακόλουθη δημιουργία λίμνης κατάκλισης στα ανάντη.

5/ Απαλλοτριώσεις οικοπέδων, κτισμάτων και εγκαταστάσεων που βρίσκονται εντός των φυσικών οριογραμμών (βάσει πλημμυρικού κύματος κι όχι υφιστάμενων κτισμάτων) του ρέματος. με αποζημίωση των δικαιούχων

6/ Εκτεταμένες αναδασώσεις εντός της ευρύτερης λεκάνης με βαθύριζα προστατευτικά από τη διάβρωση είδη.

7/ Υδατοπερατές ασφαλτοστρώσεις στους δρόμους πέριξ του ρέματος και σε κάθε οδικό έργο που κατασκευάζεται ή επισκευάζεται στο εξής.

Ο επίσημος οδηγός «The SuDS Manual” /2007 (SuDS=Sustainable Drainage Systems) που δημοσιεύτηκε από το διεθνώς αναγνωρισμένο Ινστιτούτο CIRIA, περιγράφει όλες τις εναλλακτικές μορφές αντιπλημμυρικής προστασίας, ενώ σε πολλά σημεία φαίνεται ξεκάθαρα ότι οι εναλλακτικές-πράσινες μορφές διαχείρισης των ρεμάτων παρέχουν υψηλότερο βαθμό αντιπλημμυρικής προστασίας έναντι των «γκρι υποδομών». 
Παράλληλα, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος στο ΕΑA Report No 14/2017 (Green Infrastructure and Flood Management) ενθαρρύνει έργα ανάκτησης της φυσικής μορφής ποταμών και ρεμάτων ως πιο αποτελεσματικά ως προς την αντιπλημμυρική προστασία και λιγότερο κοστοβόρα από τα έργα εργολαβικής αντίληψης.
Συνδυασμός των περισσότερων από τις παραπάνω μεθόδους απαιτούν λιγότερο από το 10-15% του προϋπολογισμού της Α Φάσης του έργου, ενώ έχουν πολλαπλά οφέλη για τους πολίτες και την πόλη μας : προστατεύουν τους ανθρώπους από τις πλημμύρες, αναβαθμίζουν την ποιότητα ζωής, ομορφαίνουν την πόλη, ανακουφίζουν το περιβάλλον, λειτουργούν εκπαιδευτικά, προσελκύουν επισκέπτες, κλπ. Υπολογίζοντας επιπλέον και το κόστος των εκτεταμένων απαλλοτριώσεων γύρω από τη γραμμή οριοθέτησης, το συνολικό κόστος των παρεμβάσεων σε καμία περίπτωση δε φτάνει τον προϋπολογισμό ούτε της Α φάσης του έργου.

Με πρόσφατη την τραγωδία της Μάνδρας, μια πιθανή αδειοδότηση από την Υπηρεσία σας θα επιτρέψει να πραγματοποιηθεί ένα έργο με ανυπολόγιστες αρνητικές συνέπειες εις βάρος του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος και της δημόσιας περιουσίας . Συνεπώς, προτείνουμε την απόρριψη της «ΜΠΕ Οριοθέτησης και Διευθέτησης του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας» την εκ νέου ανάθεσή της με σύγχρονες προδιαγραφές πράσινης διαχείρισης.
Θα είμαστε στη διάθεσή σας μέσω του επιστημονικού δυναμικού που διαθέτουμε για οποιαδήποτε συνεισφορά προς αυτή την κατεύθυνση.

Υπογράφουν οι παρακάτω περιβαλλοντικοί και τοπικοί φορείς- κινήσεις πολιτών:
1. ΑΝΙΜΑ Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Αγριας Ζωής
2. Δασαμάρι SOS
3. Δίκτυο Πολιτών για τη διάσωση του ρέματος της Πικροδάφνης
4. Ελληνικό Δίκτυο ΦΙΛΟΙ της ΦΥΣΗΣ/ Naturefriends Greece
5. Κίνηση για την Προστασία και Ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας
6. Κι.Π.Η.-Κίνηση Πολιτών Ηλιούπολης
7. ΟΙΚΟΛΟΓΕΙΝ
8. Οικολογικός Πολιτιστικός Σύλλογος Χαϊδαρίου ΟΙΚΟ.ΠΟΛΙ.Σ
9. Ποδονίφτης SOS
10. Ποδονίφτης, ρε(ύ)μα κριτικής των καιρών και δράσης
11. ΡΟΗ-Πολίτες Υπέρ των Ρεμάτων
12. Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος και Ρεματιάς Πεντέλης-Χαλανδρίου
13. Cine Σχολειό-Πικέρμι
14. Green It Up Again

Ανοιχτή επιστολή 14 φορέων για τον ορθολογικό και τεκμηριωμένο καθαρισμό των ρεμάτων αντί των καταστρεπτικών, γενικευμένων μηχανικών καθαρισμών της Περιφέρειας Αττικής

Η κριτική/καταγγελία των 14 φορέων, η οποία οδήγησε την κα Δούρου στις 20/10/2015 σε ανακοίνωση διαστρέβλωσης των θέσεών μας (που της είχαν επιδοθεί στις 24/9/2015), αφορά την εφαρμογή της γενικής αρχής καθαρισμού όλων των ρεμάτων με μηχανικά μέσα - μπουλντόζες, εκσκαφείς κ.λπ.. Συγκεκριμένα, επισημαίνει την ασάφεια της διακήρυξης των καθαρισμών, την ελλιπή τεκμηρίωση ως προς την επιστημονική ορθότητα των επιλεγμένων τεχνικών, την ανύπαρκτη εξέταση των επιμέρους χαρακτηριστικών κάθε ρέματος, και βέβαια, την έλλειψη τεκμηρίωσης ως προς την αποτελεσματικότητα των επεμβάσεων, η οποία μάλιστα τίθεται εν αμφιβόλω δεδομένης της αύξησης των πλημμυρικών φαινομένων στην Αττική τα τελευταία χρόνια που πραγματοποιούνται τέτοιοι καθαρισμοί. Θέλοντας να απαντήσουμε ξεχωριστά σε κάθε σκέλος προς αποφυγήν της διαστρέβλωσης των θέσεών μας, επαναλαμβάνουμε ότι αίτημά μας ήταν η ακύρωση των δημοπρασιών και η άμεση επαναπροκήρυξή τους, η οποία θα εξέταζε με πληρότητα κάθε επιμέρους περίπτωση ως προς το είδος, τη θέση, τη γεωμορφολογία, τη βλάστηση κ.λπ. κάθε ρέματος, ώστε η αξιολόγηση αυτών των παραγόντων να καθορίσει τον κατάλληλο τρόπο καθαρισμού ανά περίπτωση, αποφεύγοντας λανθασμένες κινήσεις που υπονομεύουν την ίδια την αντιπλημμυρική θωράκιση, καταστρέφουν τα λιγοστά εναπομείναντα παραρεμάτια οικοσυστήματα της Αττικής και κατασπαταλούν το δημόσιο χρήμα.

Συγκεκριμένα:

Οι εργασίες καθαρισμού γίνονται (όλα τα προηγούμενα χρόνια επί Σγουρού και συνεχίζονται μέχρι σήμερα επί Δούρου) χωρίς καμία τεκμηρίωση σχετικά με το είδος της παρόχθιας βλάστησης, ενώ δεν υφίστανται μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων (δεδομένης της κλίμακας, του είδους του αντικειμένου και του τρόπου παρέμβασης). Ειδικότερα δε, οι λακωνικές κατά τα άλλα τεχνικές περιγραφές που συνοδεύουν τη διακήρυξη, αναφέρουν ρητά (παρ.2) την “εκθάμνωση ή εκρίζωση δενδρυλλίων σε ύψος 0,40 μ. από την επιφάνεια του φυσικού εδάφους”, χωρίς να απαιτείται καμία έγκριση από αρμόδιο φορέα. Συνεπώς, όχι μόνο δεν λαμβάνεται καμία μέριμνα για την προστασία της παρόχθιας βλάστησης, αλλά συστήνεται η άκριτη εκθάμνωση.

Η διάνοιξη της κοίτης είναι μια διαδικασία που απαιτεί εκ των προτέρων αυτοψία και μελέτη ανά περίπτωση – δεν έχουν όλες οι κοίτες ογκόλιθους για να δικαιολογείται ως γενική αρχή η χρήση βαρέων μηχανημάτων, αλλά αφορά επιμέρους περιπτώσεις. Δεν υπάρχουν προδιαγραφές που να τεκμηριώνουν ότι είναι η απολύτως ενδεδειγμένη λύση για όλους τους τύπους των ρεμάτων (πεδινά και ορεινά). Η φροντίδα των ρεμάτων οφείλει να είναι μια συνεχής διαδικασία ώστε να εξαλειφθεί η συσσώρευση όγκων υλικών στις κοίτες κάποιων από αυτά. Όσον αφορά στο ζήτημα των πόρων που διατίθενται, η παρακολούθηση των ρεμάτων από συνεργεία της Περιφέρειας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους για να εξασφαλίζεται ότι δεν πραγματοποιούνται αυθαίρετες οικοδομικές κατασκευές δίπλα στα ρέματα και δεν μετατρέπονται σε χώρους απόθεσης μπαζών είναι μια πρακτική πολύ οικονομικότερη, χτυπάει το πρόβλημα στην ρίζα του, χωρίς να αγοράζει «απενοχοποιητικούς» καθαρισμούς.

Η ιστορία των πλημμυρών δείχνει ότι η πλειονότητα των προβλημάτων εμφανίζεται μέσα στον αστικό ιστό και οι αιτίες είναι πολύ ευρύτερες από αυτό που προσπαθεί να μας πείσει η κα Δούρου. Η Φύση, δεν επιβάλλει πλημμύρες, αυτό που επιβάλλει είναι ο υδρολογικός κύκλος. Η μεγάλης κλίμακας καταστροφή των δασών περιμετρικά του λεκανοπεδίου που το προστάτευαν συγκρατώντας στα ορεινά τεράστιες ποσότητες νερού, η καθολική κάλυψη του φυσικού εδάφους μέσα στον αστικό ιστό από σκληρά υλικά (άσφαλτος, σκυρόδεμα κ.ά.) που αποτρέπουν την απορρόφηση του νερού και τον εμπλουτισμό των υπογείων υδάτων, σε συνδυασμό με τα πλημμελώς καθαρισμένα φρεάτια των δρόμων και την αυθαίρετη δόμηση στις παρόχθιες ζώνες, καθιστούν τα πλημμυρικά φαινόμενα ένα ζήτημα που οφείλει η Περιφέρεια να ελέγξει σε ένα ευρύτερο πλαίσιο για να μπορέσουν να παραχθούν πραγματικά αποτελεσματικές λύσεις.

Αντ’ αυτού δαιμονοποιούνται τα ρέματα. Όχι μόνο με τους καθαρισμούς. Με αφορμή τις οριοθετήσεις των ρεμάτων (που είναι ζητούμενο) και ειδικά με τις τμηματικές οριοθετήσεις, που οι προηγούμενες κυβερνήσεις ΝΔ-ΠΑΣΟΚ θεσμοθέτησαν και η παρούσα εφαρμόζει, συντελείται ένα πάρτι εργολαβιών: τα λεγόμενα έργα διευθέτησης. Αποψιλώνουν τη βλάστηση που αυξάνει την απορροφητικότητα και συγκρατεί την ταχύτητα των νερών και τα χώματα, για να αντικατασταθεί στην ...οικολογικότερη(?!) περίπτωση με συρματοκιβώτια, μετατρέποντας τα ρέματα σε ανοικτούς οχετούς με κερκίδες γηπέδων. Τέτοια έργα επάγουν επόμενα έργα σε άλλα τμήματα του ίδιου ρέματος, των οποίων η πλειονότητα, αν και ονοματίζονται αντιπλημμυρικά, αυξάνει τον όγκο και την ταχύτητα του νερού προς τα πεδινά, πολλαπλασιάζοντας τον πλημμυρικό κίνδυνο. Στο φαύλο αυτό κύκλο έρχονται να προστεθούν οι ετήσιες εργολαβίες των καθαρισμών στην ίδια κατεύθυνση (απαράλλαχτα όπως και με την προηγούμενη Περιφερειακή διοίκηση). Ένα παρτι εργολαβιών ολυμπιακών διαστάσεων που εξασφαλίζει την αυτοτροφοδότησή του. Επιπλέον είναι γνωστό, από τις πρακτικές άλλων χωρών, ότι με τις αυξανόμενες πλημμύρες που θα επισυμβούν, θα αναγκαστούν σε δύο δεκαετίες να επαναφέρουν τα ρέματα στην πρότερη φυσική τους κατάσταση - αυτή θα είναι η επόμενη γενιά εργολαβιών στα ρέματα...

Ως προς τις διακηρύξεις των εργολαβιών καθαρισμού και τη «δημιουργική ασάφεια» που τις χαρακτηρίζει, η κα Δούρου θέλει να μας πείσει ότι γίνονται για την περιφρούρηση του δημοσίου συμφέροντος από ενδεχόμενες επιπρόσθετες απαιτήσεις των εργολάβων. Ουδέποτε ωφέλησε το δημόσιο η ασάφεια στη σύναψη εργοληπτικών συμβάσεων. Σε σχέση με τον ισχυρισμό για εσκεμμένη υποτίμηση της τιμής μονάδας των χειρωνακτικών καθαρισμών, για να αποφευχθούν τάχα τα μεγάλα εργολαβικά κέρδη, απλά αναφέρουμε ότι η τιμή μονάδας για τη χειρωνακτική εργασία δεν προκύπτει κατά τη βούληση της Περιφέρειας, αλλά με αντικειμενικά κριτήρια που είναι: (α) η τιμή του καθαρισμού με χειρωνακτικά μέσα ανά κυβικό μέτρο, όπως περιλαμβάνεται στα επίσημα Τιμολόγια του Υπουργείου Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων, (β) η τιμή της μεταφοράς των εκσκαφών σε ΧΥΤΑ, λατομείο ή άλλο χώρο όπου θα γίνει η απόρριψη των προϊόντων καθαρισμού και εξαρτάται από την απόσταση που θα διανύσει το φορτηγό.

Ως προς το γενικότερο πνεύμα της ανακοίνωσης, επισημαίνουμε ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι ούτε η ευαισθησία κάποιων αλαφροΐσκιωτων φυσιολατρών, ούτε ένα σήμα στο πέτο του τάδε ή δείνα «οικολόγου». Είναι μια εμμενής στάση που αποδέχεται ότι ο άνθρωπος είναι αλληλεπιδρόν μέρος του συνόλου που αποκαλούμε Φύση και όχι σημείο θέασης εκτός του. Και αυτό δεν είναι ιδεοληψία ή ανούσια θεωρητική προσέγγιση, είναι τρόπος αντιμετώπισης των παρεμβάσεων στο φυσικό περιβάλλον. Όταν δεν υπάρχει συνολικό πλαίσιο κατανόησης της πορείας του υδρολογικού κύκλου σε όλο το λεκανοπέδιο της Αττικής, και αντ’ αυτού εφαρμόζονται αποσπασματικές και καταστροφικές για τα οικοσυστήματα επεμβάσεις που επαναλαμβάνουν λάθη του παρελθόντος, η αποτυχία είναι δεδομένη.

Οι φορείς/συλλογικότητες:

·        Δασαμάρι S.O.S.

·        Δασοπροστασία Παπάγου-Χολαργού

·        Δημοτική Κίνηση Μέτωπο Ψηλά

·        Δίκτυο Πολιτών για τη διάσωση του ρέματος της Πικροδάφνης

·        Εξωραϊστικός Σύλλογος Νηρέας Ραφήνας

·        Κίνηση για την Προστασία και Ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας

·        Οικολογικός Πολιτιστικός Σύλλογος Χαϊδαρίου

·        Οικολόγοι Ριζοσπάστες

·        Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος και Ρεματιάς Πεντέλης-Χαλανδρίου

·        Συντονιστική Γραμματεία της Περιφερειακής Οργάνωσης Αττικής των Οικολόγων Πράσινων

·        Φίλοι της Φύσης / Naturefriends Greece

·        ΑΝΙΜΑ Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Αγριας Ζωής

·        Ecoeleusis

·        Green it up again